Ο Άνταμ Σμιθ στην Ελλάδα... σήμερα!

 Πλέον, ο ένας στους τρεις μισθωτούς στην Ελλάδα απασχολείται με μερική απασχόληση και μισθό - βοήθημα κάτω από το όριο της φτώχειας.
 Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι έχει επέλθει πλήρης αποσύνθεση στην ελληνική αγορά εργασίας, όπου το 38% των εργαζομένων έχει αποδοχές χαμηλότερες από τον κατώτατο (3,39 ευρώ την ώρα ή 27,12 ευρώ την ημέρα) μισθό. Εκτιμάται ότι τα επόμενα χρόνια το όριο της φτώχειας θα βρεθεί σε υψηλότερα επίπεδα, διότι εκτός από τη μείωση των εισοδημάτων δημιουργείται σταδιακά μια νέα κατηγορία, οι λεγόμενοι εργαζόμενοι – φτωχοί, άνθρωποι δηλαδή οι οποίοι θα εργάζονται με ευέλικτη μορφή απασχόλησης και οι αμοιβές τους θα κυμαίνονται από 200 έως 300 ευρώ τον μήνα, δηλαδή κάτω από 4.150 ευρώ ετησίως, που είναι το όριο της φτώχειας σήμερα.
 Για πολλούς ντόπιους αυτοχαρακτηριζόμενους «φιλελεύθερους» στην Ελλάδα, αυτά τα συγκλονιστικά στοιχεία αντί να προκαλούν τεράστια θλίψη προκαλούν αντιθέτως βαθιά ηδονή. Γι' αυτούς τα στοιχεία δείχνουν ότι «σφίγγουμε το ζωνάρι μας» και ότι «έχουμε μπει στον σωστό δρόμο» που θα μας οδηγήσει στην πολυπόθητη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας.
 Το γεγονός ότι σε λίγο η πλειονότητα των εργαζομένων θα βρίσκεται κάτω από τα όρια της φτώχειας δεν τους ανησυχεί στον βαθμό που αυτό επιβάλλουν οι απρόσωπες δυνάμεις της προσφοράς και της ζήτησης. Οποιαδήποτε κρατική παρέμβαση απλώς θα καταστρέψει την πολυπόθητη «ισορροπία» στην αγορά εργασίας.
 Πόσο διαφορετική θα ήταν η εκτίμηση της ελληνικής κατάστασης από τον πατέρα του σύγχρονου φιλελευθερισμού, τον Σκοτσέζο φιλόσοφο Ανταμ Σμιθ! Για τον μεγάλο φιλελεύθερο διανοητή η κατάσταση στην Ελλάδα θα ήταν ηθικά αποκρουστική. Οπως έγραφε: «Καμία κοινωνία δεν μπορεί να ανθήσει και να είναι ευτυχισμένη, στην οποία η πλειονότητα των κατοίκων είναι φτωχοί και εξαθλιωμένοι».
 Για τον μεγάλο φιλόσοφο, οι μισθοί εξαθλίωσης (δηλαδή η λιτότητα), την οποία έχουν επιβάλει στην Ελλάδα οι Βρυξέλλες και τα «αφεντικά» (όπως αποκαλούσε τους επιχειρηματίες), οδηγούν σταδιακά σε ολοκληρωτική εξαφάνιση του εργαζόμενου πληθυσμού: «Ο άνθρωπος θα πρέπει να μπορεί να ζει από την εργασία του και ο μισθός θα πρέπει τουλάχιστον να βρίσκεται σε ένα επίπεδο που θα τον συντηρεί. Ορισμένες φορές θα πρέπει να είναι μεγαλύτερος, γιατί αλλιώς θα ήταν αδύνατον γι' αυτόν να μεγαλώσει μια οικογένεια και μια τέτοια φυλή εργαζομένων δεν θα μπορούσε να επιβιώσει πέρα από την πρώτη γενιά».
 Θα διαφωνούσε επίσης έντονα ότι οι μισθοί εξαθλίωσης συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη. «Ο μισθός του εργαζομένου» γράφει «αντιπροσωπεύει την ενθάρρυνση της προσπάθειας, η οποία, όπως κάθε άλλο ανθρώπινο χαρακτηριστικό, βελτιώνεται σε σχέση με την ενθάρρυνση που δέχεται».
 Ούτε θα εντυπωσιαζόταν ο Ανταμ Σμιθ από τις επικλήσεις των εργοδοτών για χαμηλότερους μισθούς έτσι ώστε να μειωθεί το κόστος παραγωγής και συνεπώς να γίνουν τα προϊόντα πιο ανταγωνιστικά. Αντίθετα, θα τους θύμιζε ότι οι θυσίες δεν μπορεί να είναι μονόπλευρες. Οπως έγραφε:
«Οι έμποροι και τα αφεντικά διαμαρτύρονται πολύ για τις αρνητικές επιπτώσεις των υψηλών μισθών στην αύξηση της τιμής και τη μείωση των πωλήσεων. Δεν μας λένε τίποτα όσον αφορά τις άσχημες επιπτώσεις των υψηλών κερδών. Σιωπούν όσον αφορά τις καταστροφικές επιπτώσεις των δικών τους προσόδων. Διαμαρτύρονται μόνο γι' αυτές των άλλων ατόμων».
 Και το ίδιο ισχύει και για τα παράπονα των αφεντικών ότι οι υψηλοί μισθοί δυσκολεύουν τις εξαγωγές: «Οι έμποροί μας συχνά διαμαρτύρονται για τους υψηλούς μισθούς των Βρετανών εργαζομένων ως το αίτιο που εμποδίζει τις πωλήσεις των προϊόντων τους στο εξωτερικό. Ομως σιωπούν για τα υψηλά τους κέρδη. Παραπονιούνται για τα υπερβολικά κέρδη των άλλων αλλά δεν λένε τίποτα για τα δικά τους»
 Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι ο Ανταμ Σμίθ πουθενά δεν χρησιμοποιεί τον δημοσιοσχεσίτικο νεολογισμό «επιχειρηματίας» για να χαρακτηρίσει τους εργοδότες. Χρησιμοποιεί τον πολύ πιο προσαρμοσμένο στην πραγματικότητα όρο «αφεντικά» (masters). Τι λοιπόν αντιπροσωπεύουν οι επικλήσεις των αφεντικών για να δείξουν μισθολογική αυτοσυγκράτηση οι εργαζόμενοι;
 H φημισμένη απάντηση του Ανταμ Σμιθ (που ίσως τοποθετεί τον πατέρα του φιλελευθερισμού πολύ πιο αριστερά του Μαρξ) θα πρέπει οπωσδήπoτε να τοποθετηθεί στην πρόσοψη του κτιρίου που στεγάζει τον ΣΕΒ η οποιαδήποτε άλλη εργοδοτική ένωση: «Oλα για την πάρτη μας και τίποτα για τους άλλους φαίνεται ότι είναι σε κάθε περίοδο της ανθρωπότητας το ελεεινό δόγμα των αφεντικών του κόσμου»!           [Πηγή: efsyn]

Οι «σκυταλοδρόμοι» του χρέους και κάποια... μαθήματα

 Τριαντάρης. Αμερικανοσπουδαγμένος. «Αγόρασα σπίτι στο Μπουένος Αϊρες, τζάμπα» είπε. Όταν έμαθα ότι είχε πάει στην Αργεντινή αναρωτιόμουν για την αιτία.
 Αυτός ο γόνος μεγαλοαστικής οικογένειας άθελά του βοήθησε να αντιληφθώ την οικονομική κρίση. Αυτό το «τζάμπα» ήταν η απτή απόδειξη της πεμπτουσίας του νεοφιλελευθερισμού: τα κέρδη του νεαρού Έλληνα ήταν η χασούρα κάποιου Αργεντινού.
 Η σχέση της Αργεντινής με την Ελλάδα, δεν περιορίζεται μόνο στην πλατεία της Αργεντινής Δημοκρατίας (στη λεωφόρο Αλεξάνδρας όπου βρίσκεται η προτομή του José Martin). Το σχεδόν ταυτόχρονο ξεκίνημα των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων, το χρέος, οι πολιτικές αιωρήσεις μεταξύ δικτατοριών, αυταρχικών και φιλελεύθερων δημοκρατιών είναι τα στοιχεία που έκαναν πολλούς να μιλούν για βίους παράλληλους. Θα έπρεπε να περάσουν κοντά είκοσι χρόνια για να συνειδητοποιήσω το λάθος. Οι πορείες τους δεν είναι παράλληλες αλλά διαδοχικές: μία ξεκινά από εκεί που σταματά η άλλη. Είναι οι «σκυταλοδρόμοι» του νεοφιλελευθερισμού.
 Σαράντα χρόνια και βάλε τρέχουν στα κουλουάρ του νεοφιλελευθερισμού, παραδίδοντας τη σκυτάλη η μία στην άλλη. Χούντες, κρίσεις χρέους, πολιτικές αναταραχές, αυταρχικές δημοκρατίες, που όλες τους είχαν ένα φόντο: τους προφήτες του νεοφιλελευθερισμού, τον Φρίντμαν και τον Χάγεκ. Θύματά τους και οι δύο.
 Στην Αργεντινή οι αγορές «χτύπησαν» με τον Μένεμ στις αρχές της δεκαετίας του ΄90. Στην Ελλάδα με τον Παπανδρέου το 2010. Και στις δύο η περιουσία –δημόσια και ιδιωτική– λεηλατήθηκε. Πειραματόζωα της εσωτερικής υποτίμησης. Με οδηγό το ΔΝΤ ξεχύθηκαν –όμοια με τους πλιατσικολόγους του Μεσαίωνα– οι «επενδυτές» και άρπαξαν τον πλούτο τους. Υποδομές, δημόσιες επιχειρήσεις, κρατική γη, πλειστηριασμοί ιδιωτικής περιουσίας, εξώσεις, αποδόμηση της εσωτερικής αγοράς και χρεοκοπίες μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων ήταν τα αποτυπώματα των «αγορών» και στις δύο χώρες.
 Πριν από μερικές μέρες στην Ουάσινγκτον, ο εκλεγμένος πρόεδρος της Αργεντινής, ο κ. Μάκρι, επανέφερε το ΔΝΤ και τους δανειστές, προφανώς για να ολοκληρώσουν το έργο που είχαν αφήσει μισοτελειωμένο το 2001. Η αλήθεια είναι ότι δεν τους κόστισε και ακριβά: μόλις 50 δισ. ευρώ. Και οι δύο ήταν ικανοποιημένοι. Η λεία εξακολουθεί να είναι μεγάλη.
 Μία μέρα αργότερα, κατατέθηκε στην ελληνική Βουλή ένα κείμενο που είχε τον τίτλο «Μεσοπρόθεσμο... ». Σε αυτό, κατ' απαίτηση των δανειστών, περιγράφονται η κορύφωση της εκποίησης της δημόσιας περιουσίας, ο ενεχυριασμός της (αλήθεια, σε τι αποτιμήσεις και με ποιο κόστος;), η αρπαγή 5 δισ. εισοδήματος από μισθωτούς και συνταξιούχους, η τελειοποίηση των μηχανισμών αρπαγής και διαμερισμού των λαφύρων από τους πλειστηριασμούς...
 Τελικά η Ελλάδα βρέθηκε εκεί που ήταν το 2000 η Αργεντινή. Τότε, οι Αργεντίνοι ξεκίνησαν να τρέχουν στη σκυταλοδρομία και με τα δεινά, τη δεκαετή αποχή και σιωπή, έκαναν σινιάλο στους Έλληνες να απόσχουν από αυτή. Δυστυχώς αυτοί δεν το αντιλήφθηκαν, ίσως γιατί ήταν μακριά, ίσως γιατί –όπως συμβαίνει με τον καρκίνο– πίστευαν ότι ήταν απρόσβλητοι και πήραν το 2010 τη σκυτάλη.
 Οι Αργεντίνοι με την εξέγερσή τους το 2001 έκαναν την αλλαγή της σκυτάλης. Η μονομερής αναδιάρθρωση χρέους –25 Φεβρουαρίου 2005– ήταν μια επιλογή που δεν άρεσε ούτε στο ΔΝΤ ούτε και στους «επενδυτές-κερδοσκόπους». Την ημέρα εκείνη, αποφασίστηκε κούρεμα του 75% του χρέους (178,7 δισεκατομμύρια δολάρια). Ενας βραχνάς 82 δισεκατομμυρίων δολαρίων (το 43,5% βρισκόταν στα χέρια ξένων ιδιωτών, το 34,5% κατείχαν ξένοι θεσμικοί επενδυτές και το 22% Αργεντίνοι πολίτες) απομακρύνθηκε. Οι Αργεντίνοι δεν το κουβέντιασαν με τους δανειστές – το έκαναν αργότερα. Το επέβαλαν. Διαμόρφωσαν, σε έναν πλανήτη στον οποίο δεν υπάρχει πτωχευτικός κώδικας για τα κράτη, ένα προηγούμενο και περίμεναν και από άλλους να ακολουθήσουν.
 Τα χρόνια περνούσαν, όταν ένας δικαστής της Νέας Υόρκης, μια δράκα «αρπακτικά» (το 7% των πιστωτών, όπως τα hedge funds NML και Aurelius, προσέφυγαν στο δικαστήριο), κατασχέσεις περιουσίας της χώρας, διαφθορά, μαζικές διαμαρτυρίες και πολιτική κόπωση έφεραν τον Μάκρι στην εξουσία, ο οποίος με τη σειρά του έφερε το ΔΝΤ στην Αργεντινή.
 Στην Ελλάδα, οι ελίτ επέλεξαν να γυρίσουν την πλάτη στο «πείραμα της Αργεντινής» του 2005. Φοβήθηκαν τους δικαστές του Βερολίνου και του Παρισιού; Ποιος ξέρει. Κιότεψαν μπρος στις βουλές των «αγορών»; Δεν θα το μάθουμε ποτέ. Αλλά όπως και να το κάνουμε, για τις ελληνικές ελίτ ο Μάκρι αποτελεί δικαίωση και γι' αυτό επιχαίρουν με την απόφαση της προηγούμενης εβδομάδας. Ίσως δεν κατάλαβαν ότι με την υπακοή έχασαν τη «μάχη» με την Ιστορία, ενώ με την ανυπακοή –που θα λειτουργούσε σαν φάρος για τους σημερινούς και αυριανούς υπερχρεωμένους– ακόμα και αν έχαναν θα δίδασκαν αξιοπρέπεια. Πολύ φοβάμαι ότι αυτός ο δρόμος που ακολουθούν χέρι χέρι με τον κ. Μάκρι, στο τέλος του κρύβει μόνο αποκαΐδια και… ολιγάρχες.
[Πηγή: efsyn]